Petersburg


Petersburg (forma zalecana)<ref name=ksng/>, Sankt Petersburg (egzonim wariantowy)<ref name=war/> (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276<ref>dane Federalnej Służby Statystyki Państwowej na 1 stycznia 2010.</ref>.

Petersburg jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest stolicą Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego i obwodu leningradzkiego, chociaż sam do niego nie należy.

Nazwa

Nazwa miasta w ciągu wieków ulegała zmianie. Pierwotnie na cześć św. Piotra miasto nazywało się Sankt Piterburh, co było wzorowane na niderlandzkiej wymowie Sint Petersburg, a wynikało z faktu, iż car Piotr I w młodości przebywał przez pewien czas w Holandii. Później ustabilizowała się nazwa w obecnym odniemieckim brzmieniu.

Po wybuchu I wojny światowej, 31 sierpnia<ref>Ludwik Bazylow, Polacy w Petersburgu, 1984, s. 410.</ref>1914 niemiecko brzmiącą nazwę zamieniono ze względów patriotycznych na jej rosyjskie tłumaczenie Piotrogród. Ponad dziesięć lat później, 26 stycznia 1924 Piotrogród stał się Leningradem – w ten sposób uczczono pamięć Włodzimierza Lenina, zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. 6 września 1991 miastu przywrócono dawną nazwę<ref>УКАЗ ПРЕЗИДИУМА ВС РСФСР ОТ 06.09.91 N 1643-1 О ВОЗВРАЩЕНИИ ГОРОДУ ЛЕНИНГРАДУ ЕГО ИСТОРИЧЕСКОГО НАЗВАНИЯ САНКТ ПЕТЕРБУРГ.</ref>.

Pitier – to z kolei nieoficjalna, pieszczotliwa, potoczna nazwa miasta, która funkcjonowała już w XIX wieku, było używane zarówno w czasach radzieckich, jak też obecnie. Stosuje się też określenie północna stolica.

Zalecaną polską nazwą miasta (egzonimem), zgodnie z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych jest tradycyjna forma Petersburg<ref name=ksng></ref>. W 2006 Komisja dopuściła używanie egzonimu wariantowego Sankt Petersburg, w dalszym ciągu zalecając w języku polskim używanie nazwy Petersburg<ref name=war>Zmiany w polskim nazewnictwie geograficznym świata od 2001.</ref>.

Gospodarka, transport, turystyka, nauka

Petersburg jest największym po Moskwie ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa stolicę, i tak np. w 2004 było ich 3,4 mln. Przez UNESCO został ogłoszony ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata, m.in. w związku z opiniami, że jest jednym z najwspanialszych zespołów urbanistycznych świata.

Kilkadziesiąt wysp, na których leży Petersburg, spiętych jest 396 mostami, z których 14 największych jest co noc otwieranych w celu umożliwienia statkom przedostania się na jezioro Ładoga. Z tego względu nazywany bywa Wenecją Północy.

Dzięki swojemu dogodnemu położeniu geograficznemu rozwinął się w nim przemysł stoczniowy (np. Stocznia Bałtycka), maszynowy (Zakłady Elektrosiła, Zakłady Kirowskie), elektrotechniczny i elektroniczny, hutnictwo żelaza i metali kolorowych, przemysł chemiczny, a zwłaszcza gumowy, włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, poligraficzny, drzewny, papierniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy. W Petersburgu znajduje się zatrudniająca 6700 osób fabryka aut, w której produkowany jest model Chevrolet Cruze.

Petersburg jest wielkim węzłem kolejowym i drogowym oraz jednym z największych portów morskich Rosji. Port rzeczny połączony jest drogami wodnymi z morzami: Białym, Azowskim, Kaspijskim i Czarnym. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy Pułkowo.

W mieście istnieje 41 szkół wyższych, w tym Petersburski Uniwersytet Państwowy, ponad 170 instytucji naukowo-badawczych, ponad dwa tysiące bibliotek (w tym Biblioteka im. Michaiła Sałtykowa-Szczedrina), obserwatorium astronomiczne Pułkowo, Teatr Maryjski, który w latach 1920–1992 funkcjonował jako Teatr Opery i Baletu im. Sergieja Kirowa. Funkcjonuje ciesząca się światową sławą filharmonia, założona w 1862.

Petersburg jest jednym z głównych centrów muzealnych świata, swoje zasoby udostępnia m.in. jedno z trzech największych muzeów świata – Ermitaż, ponadto Muzeum Rosyjskie, Muzeum Antropologii i Etnografii (Kunstkamera) oraz kilkaset mniejszych muzeów. W pobliżu miasta są liczne miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, w których znajdują się kompleksy parkowo-pałacowe byłych carów Rosji, takie jak Puszkin (Carskie Sioło), Petrodworec (Peterhof), Pawłowsk, Zielenogorsk czy Gatczyna.

Części miasta

{ class="wikitable sortable"
!Lp.
!nazwa dzielnicy
!nazwa rosyjska
!mieszkańców:
1 stycznia 2004
!mieszkańców:
1 stycznia 2005

1
Admiralicyjna
Адмиралтейский район
align="right" 184.400
align="right" 181.704

2
Centralna
Центральный район
align="right" 231.100
align="right" 225.821

3
Czerwonoarmijska
Красногвардейский район
align="right" 330.200
align="right" 327.484

4
Czerwonosielska
Красносельский район
align="right" 304.300
align="right" 302.890

5
Frunzeńska
Фрунзенский район
align="right" 402.700
align="right" 398.994

6
Kalininska
Калининский район
align="right" 467.200
align="right" 464.570

7
Kirowska
Кировский район
align="right" 336.100
align="right" 332.413

8
Kołpińska
Колпинский район
align="right" 174.800
align="right" 176.213

9
Kronsztadzka
Кронштадтский район
align="right" 43.100
align="right" 42.992

10
Kurortowa
Курортный район
align="right" 67.100
align="right" 67.235

11
Łomonosowska
Ломоносовский район
align="right" 37.300
align="right" 37.420

12
Moskiewska
Московский район
align="right" 272.400
align="right" 268.873

13
Newska
Невский район
align="right" 434.500
align="right" 435.097

14
Pawłowska
Павловский район
align="right" 16.100
align="right" 16.006

15
Piotropałacowa
Петродворцовый район
align="right" 76.800
align="right" 77.574

16
Piotrogrodzka
Петроградский район
align="right" 131.500
align="right" 128.469

17
Nadmorska
Приморский район
align="right" 397.500
align="right" 401.609

18
Puszkińska
Пушкинский район
align="right" 101.000
align="right" 103.009

19
Wyspa Wasiljewska
Василеостровский район
align="right" 198.700
align="right" 196.815

20
Wyborska
Выборгский район
align="right" 417.300
align="right" 414.812
}

Historia miasta

Wiek XVIII


Sprawą prestiżową dla władców Rosji z dynastii Romanowów było uzyskanie dostępu do Morza Bałtyckiego. Przez ponad sto lat kolejni carowie bezskutecznie starali się osiągnąć wyznaczony cel. Dopiero w okresie rządów Piotra I Rosjanie znaleźli się nad Bałtykiem. Dzięki wojnie północnej, którą toczył ze Szwedami w latach 1701-1721 oraz zwycięstwie w bitwie pod Połtawą w 1709, a także korzystnych ustaleniach pokoju w Nystad, mógł przystąpić do zagospodarowywania nadmorskich obszarów.

Głównym marzeniem cara było zbudowanie od podstaw miasta, które miało świadczyć o narodzinach potęgi państwa rosyjskiego. Prace budowlane, w których brali udział najwybitniejsi architekci ówczesnej Europy, rozpoczęły się już w 1703 na zdobytej od Szwedów Wyspie Zajęczej. Pierwszą budowlą wzniesioną na obszarze wyspy Zajęczej była Twierdza Pietropawłowska, którą rozpoczęto wznosić na mocy rozkazu cara z dnia 16 maja (27 maja według kalendarza gregoriańskiego) 1703. Dzień ten jest uznawany za datę założenia miasta. Na płycie kamiennej specjalnie przygotowanej na tę uroczystość wyryto następujący napis:
Roku pańskiego 1703, 16 maja założone zostało przez cara i wielkiego księcia Piotra Aleksiejewicza miasto Sankt-Petersburg.

Caryca Elżbieta kazała wybudować sobie w Petersburgu pałac, wzorowany na francuskim Wersalu – tzw. Pałac Zimowy. Jako pierwsza zamieszkała w nim cesarzowa Katarzyna II.

Wiek XIX

Wiek XX

Sport w mieście


Miasto jest jednym z centrów sportowych Rosji. Działają tutaj takie kluby jak Zenit Sankt Petersburg (piłka nożna), SKA Sankt Petersburg (posiadający sekcję hokeja na lodzie oraz piłki nożnej), Dinamo Sankt Petersburg czy Spartak Sankt Petersburg (koszykówka). W mieście rozgrywany jest także tenisowy turniej Sankt Petersburg Open. W rejonie miasta działa także skocznia narciarska, Kawgołowo.

Współpraca zagraniczna

{ width="100%"
width="50%" valign="top"
width="50%" valign="top"

}

Galeria

Mapy

<gallery>
Plik:Saint Petersburg 1776 map LOC g7064s ct001468.jpgMapa miasta z 1776
Plik:St Petersburg (Doppelseitige Monochromkarte).jpgMapa St.Petersburga. Meyers Konversationslexikon, 1888
Plik:Map of St. Petersburg (Einseitige Farbkarte).jpegMapa St. Petersburga i jego okolic. Meyers Konversationslexikon, 1888
Plik:Leningrad1978.jpgPlan Leningradu z 1978
</gallery>

Zdjęcia

<gallery>
Plik:Winterpalast zwei seiten2.JPGPałac Zimowy w Sankt Petersburgu
Plik:Peterhof ostsee3.JPGPeterhof
Plik:Pantserkruiser Aurora.jpgKrążownik Aurora
Plik:Metropolitain of Saint Petersburg station Awtowo.jpgMetro – Awtowo
Plik:Petersburg-akadamieDW 2004.jpgAkademia Sztuki (również najstarsze muzeum w Rosji)
Plik:Alexandratheater.JPGTeatr Aleksandryjski na placu Ostrowskiego
Plik:Sankt-Petersburg Eremitage by night.JPGErmitaż nocą
Plik:Hermitage interior.jpgJedna z sal Ermitażu
Plik:Sankt petersburg auferstehungskirche.jpgSobór Zmartwychwstania Pańskiego
Plik:Narva Triumphal Gate.jpgNarewski łuk tryumfalny
</gallery>

<br clear=all>

Zobacz też

Linki zewnętrzne

  • strona administracji miasta
  • Sankt Petersburg po polsku
  • Polski miesięcznik w Sankt Petersburgu
  • „Sankt Petersburg 1900 – fotokatalog stolicy cesarskiej Rosji”
  • Kunstkamera – Muzeum Antropologii i Etnografii
  • Strona Ermitażu
  • Mapy Sankt Petersburgu
  • Mapy miasta
  • petersburg-bridges.com
  • kilka zbiorów zdjęć zabytków Petersburga





Sankt Petersburg
Saint Petersburg
Saint-Pétersbourg